ATOPİK DERMATİT NEDİR?
Atopik dermatit ya da atopik egzama; deri kuruluğu, döküntü ve kaşıntı ile kendini gösteren, zaman zaman alevlenmelerle ve düzelmelerle seyreden, nedeni tam olarak bilinmeyen, küçük çocuklarda daha sık görülen tekrarlayıcı ve sık rastlanan bulaşıcı olmayan bir deri hastalığıdır.
Genetik bir zeminde alerjen veya irritanların etkisi ile hassas bünyeli bireylerde ortaya çıkar.
Bu nedenle atopik egzamalı bireylerin çoğunun kendisinde veya ailesinde alerjik astım, saman nezlesi gibi alerjik hastalık öyküleri vardır.
ATOPİK EGZAMA HANGİ YAŞ GRUBUNDA GÖRÜLÜR?
Atopik egzama, %50-60 ilk 1 yaşta, % 90’ı ilk 5 yaş içinde. Erişkinlerde ise %2-3 oranında görülür. Bu oranlara bakıldığında şunu anlayabilirsiniz: Düzenli bakım ve tedavi ile ataklar azalır ve yaş ilerledikçe hastalık gerileyebilir.
ATOPİK EGZAMA BULAŞICI MIDIR?
Atopik egzama, inflamatuar bir hastalık olduğu için bulaşıcı değildir. Sadece uçuk, molluskum, siğil gibi bazı bulaşıcı hastalıklara daha yatkın bireylerdir. Bu nedenle her atak döneminde bu açıdan da değerlendirmek gereklidir.
ATOPİK EGZAMA GENETİK BİR HASTALIK MIDIR?
Ailesinde atopik egzama, astım ve saman nezlesi bulunan kişilerde atopik egzama daha sık görülür. Atopik dermatitli çocukların 1/3’ünde, ilerleyen zamanlarda astım ve saman nezlesi ortaya çıkabilir.
ATOPİK EGZAMANIN OLUŞUMUNU ETKİLEYEN ÇEVRESEL FAKTÖRLER NELERDİR?
- Düşük nem, düşük UV maruziyeti olan bölgede yaşamak
- Şehirde yaşamak
- Ailelerin eğitim seviyesinin yüksek olması
- Çoklu doymamış yağ asitleri ve şekerden zengin batı tarzı beslenme
- Gebelik sırasında ve bebeklikte antibiyotiklere maruziyet
- Kalabalık olmayan ailelerde yaşamak; temas edilen mikroorganizmalar sayesinde gelişen bağışıklık sistemimiz kalabalık olmayan ailelerde biraz daha steril kaldığı için etkilediği düşünülmektedir.
- Sık deterjan kullanımı, deri pH’ını yükselten sabunların kullanımı, su sertliği; aşırı hijyen bu noktada oluşumunu tetiklediği düşünülmektedir.
ATOPİK EGZAMANIN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Deri kuruluğu ve yoğun kaşıntı hastalığın en önemli belirtileridir. Kaşıntı nedeniyle özellikle uyku düzeninin bozulması, yorgunluk, hastaların okul ve iş hayatlarında dikkat sorunlarına yol açabilir.
Özellikle bebeklerde yüzde kırmızı yanaklar şeklinde tatlı masum görünen bu tablo, emekleme döneminde kollar/bacakların dışarı bakan kısımlarını tutar. Yürüme döneminin başlamasıyla, kollar/bacakların iç kıvrım kısımlarına yerleşir.
Başlangıç lezyonları; canlı kırmızı ve sulantılı iken, zamanla yerini kuru, kepekli, daha kahverengimsi bir görüntü alır. Tedavisiz kalan hastalarda, ağaç kabuğu şeklinde kalınlaşmış, sert bir deri yerini alır.
Lezyonların ek tutulum yerlerine göre bulgular olabilir. Örneğin, göz çevresinde tutulum olan bireylerde zamanla koyulaşma ortaya çıkar ve ilerleyen dönemde konjonktivit, katarakt denen göz hastalıklarına yol açabilir.
ATOPİK EGZAMA TANISI NASIL KONULUR?
Atopik egzama tanısı klinik belirtiler ve bulgularla dermatoloji hekimleri tarafından kolay bir şekilde konabilmektedir.
Atopik egzama tanısını koymak için herhangi bir laboratuvar incelemesine ihtiyaç yoktur. Sadece ek alerjik hastalıklara ait bulgular varsa, bu hastalıklara yönelik bazı laboratuvar tetkikleri ve deri testleri istenebilir.
HASTALIĞIN ALEVLENMESİNE NEDEN OLAN FAKTÖRLER VAR MIDIR?
Hastalığın alevlenmesine neden olabileceği için dikkat edilmesi gereken bazı faktörler vardır.
Bunlar;
- Deri kuruluğunun artması (uzun süreli ve sıcak banyo gibi nedenler), kaşıma,
- Bakteri ve virüslerle oluşan enfeksiyonlar,
- Stres,
- Terleme,
- Isı ve iklim değişiklikleri,
- Temizleyiciler, sabunlar, deterjanlar,
- Yünlü kıyafetler, polar kıyafetler, peluş oyuncaklar, toz ve bitki polenleri,
- Sigara,
- Bebek ve çocuklarda yumurta, süt, fıstık, soya fasulyesi, balık, buğday alerjileri,
- Hayvan tüyleriyle temas
ATOPİK EGZAMA TEDAVİSİNDE NELERE DİKKAT ETMEK GEREKİR?
Hastalığın kronik ve tekrarlayıcı olması nedeniyle, kalıcı bir tedavinin olmayacağı, verilen tedavinin uzun süreli iyilik halini sağlayıcı olduğu unutulmamalıdır.
Bunu sağlamak için de tedavinin en önemli basamağı olan, alevlendirici faktörlerden uzak durmak gerektiği vurgulanmalıdır.
Mevcut tedaviler hastalığın tekrar ortaya çıkmasını engellemez. Bu nedenle hastalığı kontrol altına alabilmenin en iyi yolu, sizin için düzenlenen tedaviyi iyi bir şekilde uygularken alevlendirici faktörlerden uzak durmanızdır.
TEDAVİDE KULLANILAN İLAÇLAR NELERDİR?
Tedavi hastalığın yaygınlığı ve şiddetine göre belirlenir. Ama tedavide olmazsa olmazımız nemlendiricilerinizi düzenli ve sık, ihtiyaç duydukça kullanmanız.
Genellikle topikal olarak yani krem tarzında tedaviler kullanılır; nemlendiriciler, kortizonlu kremler, yangıyı azaltan diğer kremler gibi.
Bunun yanı sıra kaşıntı giderici ilaçlar, ultraviyole ışık tedavileri, savunma sistemini baskılayıcı ilaçlar da kullanılabilmektedir.
